Zaak aanslag op Iraniër in Haarlem begint, opdrachtgevers blijven buiten schot

Doorgeladen wapens en een hamer; die moesten de Iraanse activist Siamak Tahmasbi uit Haarlem zo'n twee jaar terug fataal worden. Maar de moordpoging op de activist en criticus van het Iraanse regime mislukte. Vijf mannen en een vrouw staan vandaag na zo'n tweeënhalf jaar terecht in de extra beveiligde rechtbank van Schiphol. Opvallend: één van de verdachten, Sami B., is nog altijd voortvluchtig. Ook blijft de vraag of de moordopdracht kwam vanuit Iran vandaag onbeantwoord. Noodknop In de nacht van 5 op 6 juni 2024 zouden verdachten Mehrez A. en Gabriël O.S. bij de woning van Tahmasbi zijn geweest om de moord uit te voeren. Dat blijkt ook uit berichten die ze van medeverdachte Sami B. ontvingen: "Jullie komen om hem te doden en jullie vertrekken. Dat is alles. Jullie moeten de missie afmaken." Tahmasbi wordt al langer bedreigd omdat hij zich nadrukkelijk uitspreekt tegen het Iraanse regime. Hij slaat die avond alarm. "Ik zag de gewapende mannen, ze probeerden binnen te komen, ik drukte meteen op mijn noodknop", vertelt hij aan Nieuwsuur. Tahmasbi woont sinds de aanslag in verschillende safehouses. "Het is een onofficiële opsluiting. Ik kan naar buiten, maar moet me afvragen of ik wel weer heelhuids terugkom", zegt hij. Een aanslag op een Iraniër in Nederland is overigens niet voor het eerst. In Almere en Den Haag werden Iraniërs gedood, vermoedelijk in opdracht van het regime. Het Openbaar Ministerie (OM) neemt de mogelijke rol van Iran in de Haarlemse zaak niet mee in het strafdossier, terwijl er voor die rol wel aanwijzingen zijn. Het slachtoffer zelf zegt dat hij ervan overtuigd is. Ook de AIVD schrijft in een jaarverslag dat Iran waarschijnlijk achter de aanslag zit. En de advocaat van een van de verdachten benoemde het al tijdens een eerdere zitting. Spaanse Justitie linkt enkele van de verdachten ook aan een moordpoging in Madrid op oud-politicus en Irancriticus Alejo Vidal-Quadras. In die zaak werd wel bewezen dat Iran achter de opdracht zat. Toch is het verklaarbaar dat het OM in Noord-Holland de beschuldigingen aan Iran niet meeneemt, zegt hoogleraar strafrecht en strafrechtadvocaat Sven Brinkhoff. Zijn advocatenkantoor is niet betrokken bij de Haarlemse zaak. "Het is een heel grote stap om van inlichtingeninformatie van de AIVD uiteindelijk naar strafrechtelijke bewijzen te komen. En dat is in deze zaak kennelijk niet gelukt." Inlichtingeninformatie kan volgens de hoogleraar alleen in een strafzaak worden gebruikt als ondersteunend bewijs, maar niet op zichzelf staan. Het Openbaar Ministerie wil voorafgaand aan de zitting niets kwijt over deze zaak. Tipgeld Verdachte Sami B. is geen onbekende in het internationale circuit. Hij wordt al tijden gezocht. De politie heeft vijftigduizend euro tipgeld uitgeloofd. Ook de moordpoging in Madrid zou Sami B. in opdracht van Teheran hebben georganiseerd. Daar werden eisen tot 27 jaar cel geëist. Enkele van de verdachten in die zaak moeten ook nog in Italië voorkomen voor poging tot moord. B. is onvindbaar, maar staat toch terecht. Bij hem lijkt het spoor naar Iran te stoppen. Hij zou zijn gesignaleerd in onder andere Colombia, Brazilië, Turkije, Spanje en Qatar en waarschijnlijk nu in Iran verblijven. De rechtbank trekt voor de zaak de komende weken acht dagen uit. Slachtoffer Tahmasbi gelooft niet dat zijn veiligheid erop vooruit zal gaan als alleen de uitvoerders worden bestraft. "Zolang de Islamitische Republiek (Iran, red.) bestaat en zo lang de mensen achter deze praktijken hun gang gaan en wij niet terugvechten, voelt het nog steeds niet veilig." Machteloos Omdat bewijs verzamelen zo'n lastige opgave is en het Openbaar Ministrie strafrechtelijk niet bij Iran uit kan komen, is de vraag wat de Nederlandse overheid nog wel kan doen. Na de liquidaties in Den Haag en Almere in 2015 en 2017 zette Nederland twee Iraanse diplomaten uit, op basis van AIVD-informatie. "Dat is misschien symbolisch, maar uiteindelijk heeft het heel weinig betekenis", zegt Brinkhoff. De overheid kan bedreigde Iraniërs beveiligen, "maar je staat als Nederlandse overheid voor een deel machteloos als je te maken hebt met dit soort statelijke actoren", zegt Brinkhoff. "Je komt niet tot alle lagen van dit soort delicten. En dan lukt het simpelweg niet om het strafrechtelijk bewijs hard te maken." De rol van Iran bewijzen in de rechtszaal is een ingewikkelde opgave. Daarover maakten we eerder deze YouTube: